Για την ιστορία,
Τέλη της 10ετίας του ’70. Ο χρόνος κυλάει αργά στην επαρχία. Ο απόηχος του Πολυτεχνείου έχει φτάσει και στο μικρό χωριό μου. Οι φοιτητές που ήταν στην Αθήνα στήνουν σιγά σιγά τις πρώτες οργανώσεις της αριστεράς, τα κόκκινα συνθήματα ξαναγράφονται μετά από χρόνια αργά το βράδυ, οι μαθητικές κοινότητες μισοπαράνομες – μισονόμιμες οργανώνονται στο Γυμνάσιο και το Λύκειο…
…Και μαζί μ’ αυτά τα πρώτα βιβλία που αλλάζουν τον κόσμο γύρω μας.
Η «Ελληνική Νομαρχία» του ανωνύμου του Έλληνος, «Η κοινωνική σημασία της Ελληνικής Επαναστάσεως του 1821» και η «Επανάσταση της Θεσσαλομαγνησίας» του Κορδάτου, «Το ’21 και η αλήθεια» του Σκαρίμπα, «Ο Καρλ Μαρξ και ο Φ. Ένγκελς για την επανάσταση του ’21» του Οικονομίδη, «Το κατεστημένο στην νεοελληνική ιστορία» του Κατσούλη, «Η Ελληνική τραγωδία» του Τσουκαλά…
Βιβλία που σε έκαναν να ανακαλύπτεις έναν άλλον κόσμο. Που σε έκαναν να αμφισβητείς τις δεδομένες «αλήθειες».
Οι μυστακοφόροι ήρωες που κοσμούσαν τις αίθουσες τελετών των σχολείων έχαναν την μαγεία τους. Γίνονταν καθημερινοί άνθρωποι με πάθη και λάθη και όχι υπεράνθρωποι φορείς της απόλυτης αλήθειας.
Οι φλογεροί λόγοι των δασκάλων με τις περιγραφές των σφαγών και των μαχών που έκαναν τις γιαγιάδες να δακρύζουν φάνταζαν ρηχοί και ψεύτικοι.
Οι Αθανάσιοι Διάκοι που σουβλίζονταν στα σχολικά σκετς προκαλούσαν μια απέραντη θλίψη. -Πάντα φυσικά οι Τούρκοι ήταν οι «χειρότεροι» συμμαθητές μας.
Οι παρελάσεις έχασαν την αίγλη τους και ο στρατηγός Μακρυγιάννης δεν ήταν και ο καλύτερος του κόσμου.
Η ιστορία άρχισε να φανερώνεται σαν ένα πολύχρωμο παζλ γεμάτο αντιθέσεις όπου το «καλό» και το «κακό» δεν είναι πάντα τόσο εύκολα αναγνωρίσιμο αλλά αλλάζει ανάλογα με τις εποχές και τις συνθήκες.
Ανακαλύπτεις ότι ο πατριωτισμός δεν είναι τσιτάτα και το «εθνικό φρόνημα» είναι ένα περίεργο πράγμα που δικαιολογεί από τις μεγαλύτερες ανοησίες μέχρι τα μεγαλύτερα εγκλήματα…
…40 χρόνια μετά, καθισμένος μπροστά σε μια οθόνη ακούω πάνω μου τα αεροπλάνα μιας χρεοκοπημένης χώρας να σχίζουν τον ουρανό, για το εθνικό φρόνημα υποθέτω.
Ακούω στο βάθος τα τύμπανα των σχολείων που παρελαύνουν και αυτά για το εθνικό φρόνημα.
Διαβάζω στους τοίχους των αριστερών μου φίλων εθνικοπατριωτικ
… και το τραγουδάκι του Τίμου Μωραϊτίνη στροβιλίζει γύρω μου σε ρυθμό ταρατατζουμ! τζουμ! τζουμ!:
γιατί λάμπει ο ήλιος έτσι γιατί φέγγει έτσι η μέρα; »
Ξεκινάει κάπου στην αρχή με το: «…Οι ιστορικοί –με γλωσσοδέτη και συγκαταβατική γενικολογία–, οι παπάδες –πάντα στο κάτω παραθύρι και φωνή από τα βάθη του 19ου αι.–, οι παρατρεχάμενοι με άρες μάρες κουκουνάρες…»για να τελειώσει:
…«Αυτό που κατέστησε τη χώρα άλυτο γρίφο είναι το πού επιτέλους ανήκει. Είναι χώρα της Ανατολής; Χαμένο μέλος της ευρωπαϊκής οικογένειας; Βαλκανικό κρατίδιο με όλα τα συμπαρομαρτούντα; Κληρονόμος του μεγαλύτερου πολιτισμού; Ιστορικό λάθος;»