Παρουσιάστηκαν στις αρχές του Μαρτίου στο Δημαρχείο της πόλης μας οι τροποποιήσεις μιας παλιότερη μελέτης για την αναμόρφωση μέρους της Λεωφόρου Αγ. Δημητρίου. Aφορά ένα κομμάτι  της Αγίου Δημητρίου που διασχίζει τον πυρήνα της πόλης μας, έχει κατά μήκος του αρκετές εμπορικές δραστηριότητες και ένα μεγάλο σχολικό συγκρότημα (Λύκειο, Γυμνάσιο, Δημοτικό, Νηπιαγωγείο) με εκατοντάδες μαθητές.

Ενώ όλοι συμφωνούμε ότι ο συγκεκριμένος δρόμος της πόλης μας, και όχι μόνο αυτός, ούτε φυσικά στο συγκεκριμένο σημείο του, είναι προβληματικός τόσο για την κυκλοφορία των ανθρώπων όσο και για την κυκλοφορία των αυτοκινήτων κάθε πρόταση που ακούγεται δεν ξεκινάει από την ίδια αφετηρία. Κρύβει πίσω της αντιλήψεις για την καθημερινότητά μας αλλά και γενικότερες φιλοσοφικές προσεγγίσεις. Πολλές φορές υπάρχουν και προτάσεις που μπορεί να εξυπηρετούν και προσωπικά συμφέροντα φανερά ή και κρυφά.

Το πρώτο λοιπόν ερώτημα που τίθεται είναι ποια είναι η φιλοσοφία της Δημοτικής Αρχής και των Δημοτικών Παρατάξεων πάνω στην οποία «ζητήθηκε» να γίνει η τροποποίηση της αρχικής μελέτης. Τι σκέψεις, οράματα έχουν για τον Άγιο Δημήτριο, όχι μόνο του σήμερα, αλλά τον Άγιο Δημήτριο της επόμενης δεκαετίας;

Είναι πασιφανές ότι άλλη μελέτη θα πάρεις αν ζητήσεις έναν δρόμο π.χ. φιλικό στους πεζούς και τα ποδήλατα, άλλη μελέτη θα πάρεις αν ζητήσεις ένα δρόμο φιλικό στα αυτοκίνητα. Άλλη αν δεις την κυκλοφορία στην Αγίου Δημητρίου ξεκομμένη απ’ τη ζωή της πόλης και άλλη αν τη δεις ως ενοποιητικό στοιχείο της πόλης. Σε κάθε περίπτωση όμως δεν γίνεται να τα έχεις πάντα καλά με όλους. Θα υπάρχουν αναπόφευκτες συγκρούσεις και εκεί έρχεται το όραμα και η φιλοσοφία του καθένα που επιλέγει με το τι θα συγκρουστεί.

Στη συγκεκριμένη μελέτη που παρουσιάστηκε δεν είναι φανερή κάποια γενικότερη φιλοσοφία για την πόλη. Αντίθετα αποπνέει την αίσθηση της προχειρότητας και της αποσπασματικότητας. Ένα έργο σήμερα εδώ, μια παρέμβαση ξεκομμένη αύριο παραδίπλα, μελέτες προηγούμενων δεκαετιών που χρησιμοποιούνται σαν δεδομένα του σήμερα, μετάθεση στο μέλλον των «δύσκολων» αποφάσεων. Να διορθωθούν στα γρήγορα εμφανή προβλήματα και να τα έχουμε καλά με όλους. Φυσικά κυριαρχεί η εξυπηρέτηση του «πολίτη οδηγού» λογικό θα έλεγε κανείς μιας και μιλάμε για δρόμο. Και «γρήγορος» δρόμος με νησίδα στη μέση και θέσεις να παρκάρουν τα αυτοκίνητα και αριστερές στροφές και ανοίγματα στις νησίδες για αναστροφές. Η λογική του αυτοκινήτου κυριάρχησε και στη συζήτηση στην «Επιτροπή Συγκοινωνίας και Κυκλοφοριακού του Δήμου Αγ. Δημητρίου». «Πού θα παρκάρουν, πώς θα στρίψουν, πώς ο οδηγός καταναλωτής και αντίστοιχα ο επαγγελματίας θα εξυπηρετηθεί.»

Επιχειρώντας μια διαφορετική προσέγγιση και ξεκινώντας από την αρχή ότι την Αγίου Δημητρίου θα πρέπει να τη δούμε σαν δρόμο που ενώνει τις δυο πλευρές της πόλης, σαν δρόμο που ενώνει το Δήμο και τους διπλανούς Δήμους με την παραλία διευκολύνοντας και ενθαρρύνοντας την κίνηση των πεζών και όχι των αυτοκινήτων μερικές σκέψεις.

1.800 μέτρα

Η συζήτηση γίνεται σήμερα για ένα κομμάτι 1.800 περίπου μέτρων της Αγίου Δημητρίου η οποία έχει συνολικό μήκος περίπου 3.500 μέτρα. Αν σ’ αυτά προσθέσεις άλλα 1.400 μέτρα της Λεωφόρου Καλαμακίου  τότε αντιλαμβάνεται κανείς ότι απ’ την αρχή δημιουργείται το πρώτο πρόβλημα. Ένας ενιαίος δρόμος που ενώνει την παραλία με την πλατεία Καλογήρων  τεμαχίζεται σε μικρότερα κομμάτια και κάθε μέρος του αντιμετωπίζεται διαφορετικά. Η ολιστική λογική που πρέπει να διέπει τη λειτουργία της πόλης απουσιάζει με αποτέλεσμα να φαίνεται ότι λύνεις ένα πρόβλημα αλλά να δημιουργείς ταυτόχρονα άλλα που σε δεσμεύουν μακροχρόνια. Έτσι οδηγείσαι σ΄ ένα φαύλο κύκλο «ράβε – ξήλωνε» και οι «λύσεις» του σήμερα γίνονται τα προβλήματα του αύριο.

Ο «θάνατος» των εμπορικών.

Κάθε φορά που ανοίγει μια συζήτηση για αλλαγές σ’ έναν δρόμο η πρώτη αντίδραση που εμφανίζεται είναι από τους επαγγελματίες της περιοχής που διαχρονικά συνοψίζεται στη φράση «οι αλλαγές θα βάλουν ταφόπλακα στα εμπορικά μικροκαταστήματα.» Και το περίεργο είναι ότι αυτό εμφανίζεται σε κάθε περίπτωση. Είτε φτιάχνεις πεζόδρομο, είτε γίνεται διαπλάτυνση του δρόμου, είτε τον μικραίνεις. Τις περισσότερες φορές αυτές οι αντιδράσεις οφείλονται στην παγιωμένη αντίληψη για τον δημόσιο χώρο που έχουν επαγγελματίες και καταναλωτές.

Ο δημόσιος χώρος – στη συγκεκριμένη περίπτωση ο δρόμος και τα πεζοδρόμια – αποτελεί πολλές φορές με την ανοχή του Δήμου, για ψηφοθηρικούς κυρίως λόγους, προέκταση του ιδιωτικού επαγγελματικού χώρου. Οικειοποιείται αυθαίρετα και γίνεται χώρος έκθεσης εμπορευμάτων, «ιδιωτικός» χώρος στάθμευσης αυτοκινήτων. Την ίδια στιγμή μέρος των  πολιτών βλέπουν το Ι.Χ. σαν το μοναδικό μέσο μετακίνησης στην πόλη και πολλές φορές έχουν την κουλτούρα «καβάλα παν στην εκκλησιά, καβάλα προσκυνάνε». Δημιουργείται έτσι μια «ανάγκη» για περισσότερους χώρους στάθμευσης, για ταχύτερους δρόμους και κάθε αλλαγή έξω απ’ αυτά τα πλαίσια δεν είναι αποδεκτή.

Υπάρχει όμως και η άλλη πλευρά. Ρυθμίσεις που «επιτρέπουν» την τροφοδοσία των καταστημάτων σε νεκρές ώρες, «εμποδίζουν» την απευθείας προσέγγιση με το αυτοκίνητο στο κατάστημα, απελευθερώνουν τα πεζοδρόμια και τα κάνουν φιλικά στους πολίτες ενθαρρύνοντας την κίνηση των πεζών. Ρυθμίσεις που έχουν δοκιμαστεί σε πολλές περιπτώσεις με θετικά αποτέλεσμα και για τις πόλεις και για τις ίδιες τις επιχειρήσεις.

Ρεαλισμός vs ουτοπίας

Εδώ και χρόνια η Αγίου Δημητρίου στο ύψος της εκκλησίας του Αγίου Δημητρίου είναι μονόδρομος. Το να δημιουργείς έναν δρόμο ταχείας κυκλοφορίας με νησίδα στη μέση ο οποίος θα σταματά ξαφνικά σε έναν μονόδρομο μάλλον προβληματικό φαντάζει.

Η άλλη προσέγγιση είναι να αλλάξεις τη φιλοσοφία χρήσης αυτού του δρόμου. Και εδώ υπάρχουν πολλές προσεγγίσεις όπως:

·  Περιορισμός του χώρου κυκλοφορίας των αυτοκινήτων στο ελάχιστο μονοδρομώντας ακόμα και κομμάτια του δρόμου π.χ. μπροστά απ’ το σχολικό συγκρότημα.

·  Κατάργηση της δυνατότητας αριστερών στροφών.

·  Κατασκευή μεγάλων ελεύθερων πεζοδρομίων με δεντροφύτευση και χώρους ξεκούρασης.

·  Διακριτή λωρίδα για τα ποδήλατα σε όλο το μήκος του δρόμου που ΔΕΝ θα εμποδίζεται από θέσεις στάθμευσης.

Προσθέτοντας σ’ αυτά τη δημιουργία, όπως προτάθηκε και από τους imaginistes, μια γραμμής τραμ που θα ενώνει την παραλία με το σταθμό του Μετρό στην πλατεία Καλογήρων τότε  έχεις μια άλλη, τελείως διαφορετική οπτική, για την πόλη και το μέλλον της.

Loop

Το ερώτημα λοιπόν επανέρχεται:

Με τι είναι διατεθειμένος ο καθένας να συγκρουστεί; Τι σκέψεις, οράματα έχουμε για τον Άγιο Δημήτριο, όχι μόνο του σήμερα αλλά του αύριο;

~ ~ ~

Υ.Γ. Όταν συζητάμε για τραμ που διασχίζει τον αστικό ιστό φυσικά και δεν πρέπει να σκεφτόμαστε το φαραωνικό κατασκεύασμα που έγινε σε διπλανούς Δήμους την περίοδο των Ολυμπιακών Αγώνων αλλά τη μορφή που αυτό έχει στις περισσότερες ευρωπαϊκές πόλεις.