Ξεθωριασμένο αλλά μας κρατάει
Μια η γιορτή στις 28 Οκτωβρίου, τώρα η γιορτή του Πολυτεχνείου και κάνουμε συνεχώς άλματα μπρος πίσω στην Ιστορία. Απ’ την Οθωμανική Αυτοκρατορία και τις ηρωικές μάχες των μυστακοφόρων προγόνων, στις πίσω, δύσκολες σελίδες του βιβλίου, στον πόλεμο του ’40, στον εμφύλιο, τη δεκαετία του ’50 και του ’60, στη Χούντα και τη μεταπολίτευση.
Δυσκολεύομαι πολλές φορές να μιλήσω. Παλιότερα ήμουν πιο σίγουρος, πιο απόλυτος στις απαντήσεις. Τώρα βλέπω στα πρόσωπα των μαθητών μου τα εγγόνια των «νικητών» και των «νικημένων» το καθένα να κουβαλάει ξεθωριασμένες τις μνήμες της οικογένειάς του. Ξεθωριασμένες αλλά ακόμα υπαρκτές.
«Γιατί κύριε έγινε ο Εμφύλιος;» «Οι ξένοι φταίνε μου είπε η γιαγιά μου.» «Τους σκότωσαν στο χωριό όλους οι αντάρτες.» «Ο παππούς μου ήταν στον ΕΛΑΣ.» «Στον Εθνικό Στρατό δεν ήταν οι καλοί;» «Ο θείος μου ήταν στο Πολυτεχνείο.» «Δεν έκανε δρόμους ο Παπαδόπουλος;»
Εντεκάχρονα κι εγώ. Μια άλλη γενιά. Ή μάλλον ένα χάσμα γενεών, αλλά το παρελθόν να μας κυνηγάει. Πώς να τους εξηγήσεις χωρίς να προσβάλλεις, χωρίς να επιβάλλεις τα δικά σου βιώματα;
Παλιά ήμουν πιο απόλυτος. Πιο σίγουρος στις απαντήσεις. Ίσως γι’ αυτό και δεν μου ανοιγόταν. Κυριαρχούσε η αυθεντία του δασκάλου.
Τώρα δυσκολεύομαι πολλές φορές να τους απαντήσω. Όχι στα γενικά για τον φασισμό, τη δικτατορία, την ελευθερία. Ούτε να διαχειριστώ τα «επαναστατικά» φορμαλιστικά των σχολικών εορτών. [1] Αυτά είναι «εύκολα». Για τα άλλα δυσκολεύομαι. Για τον Εμφύλιο, τον διχασμό. Για τους «καλούς» και τους «κακούς» όταν μιλάς σε τόσο προσωπικό επίπεδο.
Περάσανε τόσα χρόνια και νιώθω ότι δεν είμαστε ακόμα σαν κοινωνία έτοιμη να κλείσουμε τις πληγές μας. Να αναμετρηθούμε με το μέλλον. Μας κρατάει το παρελθόν. Ξεθωριασμένο αλλά μας κρατάει.
Πώς να διδάσκουν άραγε τη σύγχρονη Ιστορία αλλού στα 11χρονα;
