– Είναι αργά, θέλετε να πάμε για μπάνιο εδώ κοντά; Είναι κάπως διαφορετικά.
– Γιατί, τι έχει;
– Θα δείτε…
~~~
Ο χωματόδρομος χώριζε στα δυο το νερό. Η λιμνοθάλασσα του Αιτωλικού απ’ τη μια – με τον επίπεδο Ντολμά μόλις να ξεχωρίζει απ’ την επιφάνειά της – και η τεράστια ακανόνιστη λεκάνη της αλυκής απ’ την άλλη με το στεγνό αλάτι να δημιουργεί άσπρες κοφτερές απολήξεις στο λασπωμένο έδαφος.
– Προσεκτικά όπως μπαίνετε. Όχι στην άκρη. Εδώ που είναι βαθιά. Το στερεοποιημένο αλάτι κόβει.
– Μα δεν μπορείς να κολυμπήσεις! Σε σπρώχνει προς τα πάνω!
– Είναι η άνωση. Το νερό έχει πάρα πολύ αλάτι οπότε προχωράς σιγά σιγά, σαν να περπατάς, προσέχοντας μη γυρίσεις ανάποδα. Α! και να μην πέσει νερό στα μάτια σας. Δεν είναι για βουτιές.
– Εγώ δεν μπαίνω παραμέσα. Φοβάμαι! Δεν μπορώ να ισορροπήσω.
– Δεν ζει τίποτα εδώ. Μόνο αυτές οι μικροσκοπικές κόκκινες γαριδούλες που τρώνε τα φλαμίνγκο. Μπορείς να τις δεις να κολυμπάνε κοντά στην επιφάνεια.
– Λένε ότι τα φλαμίνγκο δεν φεύγουν πια από την αλυκή τον χειμώνα. Άλλαξε ο καιρός κι αλλάζουν κι αυτά συνήθειες.
– Τον χειμώνα όλη η δεξαμενή στεγνώνει εκτός από εδώ που κολυμπάμε. Την Άνοιξη τη γεμίζουν πάλι απ’ το Ιόνιο.
-Νιώθω σαν συνταξιούχος σε ιαματικά λουτρά.
– Ξέρεις πόσος κόσμος έρχεται και κάνει το μπάνιο του εδώ; Πάλι φωτογραφίζεις τα παλούκια;
~~~
Κουβέντα στην κουβέντα για το αλάτι, τις αλυκές, τα κλικ της φωτογραφίας, τον περίεργο καιρό που αλλάζει τις συνήθειες των φλαμίνγκο, πειράγματα, η δυσκολία να ισορροπήσεις…
… κι ο ήλιος κρύφτηκε αφήνοντας αυτή την αλλόκοτη αίσθηση «μπάνιου» – «μη μπάνιου» στην αλμυρή ζεστή δεξαμενή, τα χρώματα και τις αγριόπαπιες να σηκώνονται απ’ τη λιμνοθάλασσα.
Είναι τα βουνά στο βάθος που ασκούν αυτή την έλξη. Να ξεμακρύνεις απ’ τη γνωστή ακτή, τις οικείες φωνές και πρόσωπα, να διασχίσεις τη θάλασσα και να φτάσεις εκεί. Στο άγνωστο,
Στα απέναντι βουνά,
Μερικές φορές ολοκάθαρα, άλλες θολά, απροσδιόριστα, υποψία παρουσίας.
– Θα φτάσω απέναντι.
Και γελούσαν όλοι.
Κολυμπούσες, κολυμπούσες μα τα βουνά δεν πλησίαζαν ποτέ.
– Την επόμενη φορά θα τα καταφέρω.
Καλοκαίρια ολόκληρα.
Και τώρα,
παρόλο που ξέρεις το μάταιο του εγχειρήματος,
παρόλο που ξέρεις τι υπάρχει εκεί,
κάθε φορά που βρίσκεσαι στην ίδια θάλασσα απομακρύνεσαι όλο και περισσότερο απ’ την ακτή υποσυνείδητα πιστεύοντας ότι θα φτάσεις απέναντι.
Στο βάθος οι δυο άκρες του βουνού πλησιάζουν η μια την άλλη. Απάνεμος ο κόλπος, ήσυχος, με τα τζιτζίκια τον χαβά τους και τους λιγοστούς επισκέπτες στην τεράστια παραλία ακροβολισμένους στις ψάθινες ομπρέλες να μετακινούν τις ξαπλώστρες κυνηγώντας τη σκιά. Το μάτι τρέχει στις ανοιγμένες σελίδες, αλλά το μυαλό φεύγει σε άλλους δρόμους και αναγκάζεσαι κάθε τόσο να διαβάζεις ξανά και ξανά τα ίδια για να μην χάσεις τη σκέψη του συγγραφέα.
– Ίσως έπρεπε να πάρεις ένα άλλο βιβλίο. Βέμπερ[1] καλοκαιριάτικα δεν είναι και το καλύτερο.
– Δε φταίει αυτό. Και ξανά από την αρχή η σελίδα 98:
«Και πάνω απ’ όλα: μετά την εξέγερση των συναισθημάτων έρχεται η καθημερινότητα της συνήθειας, ο ήρωας της πίστης, η πίστη η ίδια μάλιστα, φθίνει ή -πράγμα ακόμη πιο δραστικό- γίνεται συστατικό της συμβατικής συνθηματολογίας των αγροίκων και των τεχνικών της πολιτικής… …Όμως αποτελεί προϋπόθεση επιτυχίας για κάθε μηχανισμό που υπηρετεί έναν ηγέτη το να επιστρέψουν οι οπαδοί του σε μια κενή και πεζή καθημερινότητα, το να επιτευχθεί μια ψυχική προλεταριοποίηση προς όφελος της «πειθαρχίας». Οι οπαδοί του μαχητή της πίστεως, στους θώκους της εξουσίας πλέον, εκφυλίζονται τις περισσότερες φορές πανεύκολα σε εντελώς συνηθισμένους εισοδηματίες.» [2]
Πότε πότε όλο και κάποιος ξεμυτίζει απ´ τη σκιά. Περπατάει πατώντας πότε στο ένα πόδι, πότε στο άλλο στα καυτά, χοντρά, γυαλιστερά βότσαλα της παραλίας κάνοντας περίεργες χορευτικές φιγούρες προσπαθώντας να ισορροπήσει μέχρι να πέσει στο νερό.
– Δε φτάνεις στη θάλασσα χωρίς παντόφλες. Να τις φορέσεις όταν είναι να μπεις.
«Θα θυμάστε, όποιοι από εσάς γνωρίζουν τον Ντοστογιέφσκι, τη σκηνή με τον Μεγάλο Ιεροεξεταστή όπου αναπτύσσεται εύστοχα το όλο ζήτημα. Δεν είναι δυνατόν ηθική του φρονήματος και ηθική της ευθύνης να συνυπάρξουν, ούτε γίνεται ν’ αποφανθεί κανείς ηθικά ποιος σκοπός αγιάζει ποιο μέσον από τη στιγμή που θα δεχτεί έστω και εν μέρει αυτή την αρχή.» [3]
Ανάσκελα στην επιφάνεια της θάλασσας. Βαθιά στο άνοιγμα του κόλπου, ακίνητος να σε παρασέρνει μόνο ο ελάχιστος κυματισμός.
Με το μισό σώμα κάτω απ’ το νερό και το μισό να το χτυπάει ο ανελέητος ήλιος.
Με τα αυτιά βυθισμένα ν’ ακούς αυτόν το περίεργο θόρυβο που κάνουν εκατομμύρια κόκκοι άμμου όταν τρίβονται ο ένας πάνω στον άλλον.
Με τα μάτια σφαλιστά να κυνηγάς τις μαύρες κουκκίδες που εμφανίζονται και εξαφανίζονται μπροστά σου. – Μυοψίες τις λέει ο οφθαλμίατρος καθώς εξηγούσε πώς σχηματίζονται.-
Ο επαναλαμβανόμενος θόρυβος και οι μαύρες κουκκίδες. Οι μαύρες κουκκίδες και ο επαναλαμβανόμενος θόρυβος. Και το μυαλό ν’ αδειάζει απ’ το τώρα και να γυρίζει εδώ κι εκεί άναρχα.
«Οι οπαδοί του κόμματος, προπάντων οι εργαζόμενοι και τα στελέχη του, προσδοκούν φυσικά για τον εαυτό τους οφέλη από τη νίκη του ηγέτη τους: αξιώματα ή άλλα προνόμια. Από εκείνον προσωπικά — όχι από τους επιμέρους βουλευτές, ή έστω όχι μόνον. Αυτό είναι εξαιρετικά σημαντικό. Προσδοκούν ιδίως ότι η δημαγωγική γοητεία της προσωπικότητας του ηγέτη προεκλογικά, θα φέρει στο κόμμα ψήφους και έδρες, και συνεπώς εξουσία, έτσι που η προσδοκώμενη ανταμοιβή τους να καταστεί πιθανότερη. Αλλά και στο επίπεδο των ιδεωδών, η ικανοποίηση να εργάζεται κανείς πιστά και αφοσιωμένα για έναν άνθρωπο και όχι απλώς για το αφηρημένο πρόγραμμα ενός κόμματος που, τελικά, το συναπαρτίζουν μετριότητες αποτελεί ισχυρό κίνητρο. Εδώ εδράζεται κι από εδώ εκπηγάζει το χαρισματικό στοιχείο κάθε ηγεσίας.» [4]
Στην άλλη άκρη της παραλίας οι γλάροι, ο ένας δίπλα στον άλλον, μια σειρά από γκριζόλευκες φιγούρες, στέκονται ακίνητοι στα βότσαλα. Κάθε τόσο ένας δυο σηκώνονται, αιωρούνται για λίγο στον καυτό αέρα και επιστρέφουν.
– Όλη την ώρα επαναλαμβάνουν το ίδιο. Δε βαριούνται;
«Απεναντίας, με συγκλονίζει απροσμέτρητα ένας ώριμος άνθρωπος – ασχέτως του αν είναι μικρός ή μεγάλος στα χρόνια -, που αισθανόμενος πραγματικά κι ολόψυχα την ευθύνη για τις συνέπειες των πράξεων του και πράττοντας με βάση την ηθική της ευθύνης, κάποια στιγμή θα πει: «Εδώ σταματώ, αυτό πιστεύω, δεν μπορώ να κάνω αλλιώς». Αυτή είναι μια στάση βαθιά ανθρώπινη που συγκινεί. Διότι μια τέτοια στιγμή μπορεί να προκύψει κάποια στιγμή στον καθέναν από εμάς, αν δεν έχει απονεκρωθεί εσωτερικά. Στο μέτρο αυτό η ηθική της ευθύνης και η ηθική του φρονήματος δεν είναι οι απόλυτοι αντίποδες, αλλά τμήματα συμπληρωματικά, και μόνον από κοινού συγκροτούν τον γνήσιο εκείνον άνθρωπο που είναι ικανός ν’ ανταποκριθεί στο «κάλεσμα της πολιτικής». [5]
– Θα μπορούσα να περάσω εδώ όλο το καλοκαίρι.
[1] Μαξ Βέμπερ, Η πολιτική ως κάλεσμα και επάγγελμα, Δώμα, 2019 [2]«ο ανθρώπινος μηχανισμός», σελ. 98 [3]«Η καθαγίαση των μέσων από τον σκοπό», σελ. 92 [4] «Σύγχρονη οργάνωση των κομμάτων», σελ. 57 [5] «Οι προσωπικές συνέπειες της εμπλοκής με την πολιτική.», σελ. 101
